Een ruime selectie werken van Koen Vermeule (Goes, 1965) is in het voorjaar van 2025 te zien in Museum JAN. Schilderijen en gouaches – waarvan vele nog nooit eerder zijn tentoongesteld – die zijn wereld, zijn perceptie, zijn kijk op de omgeving en de mensen daarin weergeven. De beelden vinden hun oorsprong in het alledaagse leven. De stadsgezichten zijn vaak scherpe observaties van onze eigen tijd en hedendaags menselijk gedrag, terwijl zijn landschappen worden gekenmerkt door stilte en tijdloosheid. De werken hebben echter niets alledaags: ze dragen iets universeels en blijvends in zich, en vaak ook iets ongrijpbaars. ‘Uiteindelijk wil ik iets zeggen over thema's als liefde, verlangen, leven, dood, contemplatie, het verstrijken van de tijd. Muziek en de kunst van anderen, die ik met me meedraag, spelen hierin ook een rol,’ aldus Vermeule.
Een bijzonder kenmerk van deze presentatie is de combinatie met songteksten. Teksten die de kunstenaar zijn hele leven met zich meedraagt, woorden of fragmenten van zinnen die samen met zijn werk de sfeer bepalen in de zalen van Museum JAN. Van realisme tot poëzie: Vermeules motieven variëren van zijn familieleden en straatscènes tot vluchtige landschappen, die hij fotografeert en als basis voor zijn werk gebruikt. Stilistisch combineert Vermeule romantiek met realisme, abstractie met poëzie. Zijn werk getuigt ook van zijn enthousiasme voor de geschiedenis van de schilderkunst, muziek en literatuur. Geliefde kunstenaars die altijd met hem meereizen zijn Oskar Schlemmer, Georges Seurat en Léon Spilliaert. 'Ook dat beïnvloedt mijn werk, net als die songteksten en de beelden uit mijn omgeving.'
Met behulp van zijn foto's, bronnen uit de kunstgeschiedenis, voorstudies en houdingen uit de judo die hij beoefent, gaat Vermeule aan de slag in zijn atelier. 'Ik ben een bouwer.' Hij verwijdert de ruis uit de beelden, kantelt soms het perspectief, kiest de personages en laat soms een kleur overheersen. Zijn schilderijen zijn uiteindelijk helder en ontdaan van afleidende details, maar vinden hun oorsprong in een humuslaag van verzamelde beelden, ideeën en persoonlijke associaties.
Houding
De personages die Vermeules werken bevolken, zijn vaak stedelijke eenlingen in hedendaagse kleding die rondhangen, zitten, liggen of lopen. Ze zijn bezig met hun telefoon, camera of luisteren naar muziek, tijdelijk losgekoppeld van hun omgeving. Het zijn mensen die je elke dag tegenkomt, de anonieme stadsbewoners. Vermeule is vooral geïnteresseerd in hun houding, niet in hun gezichtsuitdrukking, zegt hij. 'Judo heeft me gevormd, de spiritualiteit en esthetiek ervan bepalen ook mijn houding, mijn blik.' Zowel judo als schilderen vereisen dezelfde soort concentratie, jarenlange oefening en overgave aan de beweging.
Muziek
Hoewel de werken rust en stilte uitstralen, speelt muziek een rol in het creatieve proces. Vermeule luistert naar muziek in al haar facetten, altijd op zoek naar het onbekende, van klassiek tot rocksteady ska. Voor Poetry Suite koos hij fragmenten uit zo'n twintig nummers - van Gabriels, Little Simz, Talking Heads en Lee Scratch Perry - om de kijker mee te voeren naar een theatrale sfeer. Als een fries vormen de teksten samen met de kunstwerken één doorlopend geheel en bepalen ze de sfeer in de ruime en lichte museumzalen in Amstelveen. Vermeule neemt je mee naar zijn vertrouwde en tegelijkertijd ontwrichtende wereld, die aanzet tot reflectie.