Christiaan Kuitwaard, Licht op bewegend water (14.06.2018), 2018
Christiaan Kuitwaard, Rolfs huisje, 2025
Christiaan Kuitwaard, Nocturne (Vlieland), 2024
Christiaan Kuitwaard, De seizoenen - Lente, 2021
Christiaan Kuitwaard — Stilteschilder
Twinkeling van zonlicht op het water. Een verlaten strand. Zwijgende bomen in een bos. In een steeds drukker wordende wereld zoekt Christiaan Kuitwaard naar stilte. Zijn schilderijen getuigen ervan. Daarnaast daagt hij zichzelf met zijn serie ‘white box paintings’ steeds weer uit om nieuwe manieren te vinden om de werkelijkheid te verbeelden. En met zijn buitenstudies vraagt hij aandacht voor de kwetsbaarheid van de natuur. Bij alle variatie is de overzichtstentoonstelling van Kuitwaards kunst in Museum JAN in Amstelveen vooral een pleidooi voor vertraging en verdieping.
Kijkervaring
De schilderijen van Christiaan Kuitwaard (1965) zijn altijd gebaseerd op de waarneming. “Mijn werk is figuratief,” aldus de kunstenaar. “Je kunt zien wat het voorstelt. Maar ik vertel geen verhalen. Ik ben een kijker en van dat kijken doe ik verslag.” Hij streeft daarbij naar een beeld dat precies genoeg informatie geeft om de kijkervaring vast te houden en telkens opnieuw te kunnen beleven. Zo probeert hij de vluchtigheid van het moment te omzeilen en de tijd als het ware een beetje uit te rekken. “Om een beeld te maken dat je bijblijft, is het nodig om zoveel mogelijk ruis weg te nemen. Je moet het verstillen.”
Nabeeld
Kuitwaard is gefascineerd door het spel van licht en schaduw, dat de dingen zichtbaar maakt en tegelijkertijd steeds verandert. In zijn stillevens van alledaagse voorwerpen als een stoel of kop-en-schotel is het beeld voornamelijk opgebouwd uit lichtschakeringen. Ook in zijn interieurs en landschappen, veelal strand- en bosgezichten, wordt de ruimte gedefinieerd door gradaties in licht-donker. Vormen zijn vervaagd. Het kleurgebruik is bewust beperkt en getemperd. Details worden hooguit aangeraakt, niet uitgewerkt. Kuitwaard brengt de zichtbare werkelijkheid terug tot het strikt noodzakelijke, als een nabeeld op het netvlies. Zijn schilderijen ontstijgen zodoende de realiteit, maar zonder het contact te verliezen.
Toevluchtsoord
De tentoonstelling in Museum JAN beslaat een periode van ruim dertig jaar schilderen. Een gestaag groeiende schare liefhebbers bewijst de grote aantrekkingskracht van Kuitwaards kunst. De maker vindt het belangrijk dat mensen bij zijn werk ook hun eigen gedachten, ervaringen of emoties kwijt kunnen. “Het is voor sommigen misschien vloeken in de kerk, maar ik geloof niet zo in kunst als een puur individuele expressie. Ik wil niet zozeer iets uitdrukken als wel iets oproepen, namelijk stilte, voor mezelf én voor anderen.” In een maatschappij die wordt beheerst door ophef en spektakel vormen de schilderijen van Kuitwaard een welkom toevluchtsoord.
Christiaan Kuitwaard, White Box Painting 489, 2021
Christiaan Kuitwaard, White Box Painting 569, 2023
Christiaan Kuitwaard, White Box Painting 593
White box paintings
Een aparte groep in het oeuvre zijn de ‘white box paintings’, een doorlopende serie stillevens volgens een vast concept. Dat concept bestaat uit het schilderen van een witgeverfd object in een witte kist op een formaat van 28 x 20 cm. Kuitwaard begon ermee in 2010. Binnen de zelfopgelegde beperking zoekt hij voortdurend naar nieuwe manieren om een willekeurig voorwerp – een blokje, een bloem, een schedel – weer te geven. Soms schildert hij alleen een schaduw, soms alleen de omtrek, in grijstinten of juist kleurrijk, de ene keer scherp, de andere keer vervaagd. Met gemiddeld één stilleven per week nadert de serie het aantal van 700. In Museum JAN worden de nrs. 392 t/m 668 voor het eerst getoond. In de begeleidende publicatie staan teksten van bekende schrijvers die zich door de stillevens hebben laten inspireren.
Buitenstudies
Een derde groep werken bestaat uit kleinformaat schilderijen die ‘en plein air’ – in de open lucht – zijn gemaakt. De meeste ontstonden in Friesland, waar Kuitwaard woont, of tijdens reizen naar onder andere Schotland, Cornwall en Normandië. “Bij de buitenstudies vallen kijken en schilderen samen”, legt hij uit. “Je gaat er helemaal in op. Dat is dus ook een vorm van verstilling.” Sommige studies belanden in boeken die aandacht vragen voor de kwetsbaarheid van de natuur, waarbij de schilder samenwerkt met dichter Jan Kleefstra. Andere dienen weer als inspiratiebron voor atelierschilderijen.
Verdieping
De artistieke missie van Christiaan Kuitwaard is even helder als bescheiden: “Ik hoop dat mijn schilderijen mensen uitnodigen om eens wat vaker stil te staan – ook letterlijk – bij de wereld om ons heen. Want alleen door vertraging bereik je verdieping. Dan zie je ineens zoveel méér.”
Christiaan Kuitwaard (Sneek, 1965) is geboren en getogen in Friesland. Na zijn middelbare-schooltijd diende hij vier jaar bij de Koninklijke Marine. In de periode 1985-1991 werd hij opgeleid tot kunstschilder aan de Academie Minerva in Groningen en de Hogeschool voor de Kunsten Constantijn Huygens in Kampen. Sindsdien exposeert Kuitwaard met grote regelmaat in musea en galeries in Nederland en België. Werk van zijn hand bevindt zich in de collecties van het Fries Museum in Leeuwarden, Museum Belvédère in Heerenveen en Museum MORE in Gorssel en in privébezit in binnen- en buitenland. De tentoonstelling ‘Christiaan Kuitwaard – Stilteschilder’ is van 10 april t/m 6 september 2026 te zien in Museum JAN, Dorpsstraat 50, Amstelveen (di-zo 11-17 u).